Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska około 1900

5 października – 26 grudnia 2010

• Wywiad z kuratorkami wystawy
• Konferencja prasowa
• Film
• Śniadanie z Vigelandem

Muzeum Narodowe w Krakowie wspólnie z Vigeland–museet w Oslo w roku 2010 organizuje wystawę „Na drogach duszy. Gustav Vigeland a rzeźba polska około 1900”. Projekt ten – jako jedyne przedsięwzięcie wystawiennicze - otrzymał w I naborze wniosków dofinansowanie z Funduszu Wymiany Kulturalnej w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego.
Wystawa, porównująca rzeźby Vigelanda z dokonaniami polskich symbolistów, będzie pierwszą ekspozycją, która uwypukli ten temat.
 
Wystawa będzie prezentacją arcydzieł rzeźby polskiej lat 1890 – 1914 w kontekście twórczości najwybitniejszego norweskiego rzeźbiarza, Gustawa Vigelanda (1869 – 1943). Celem ekspozycji jest wydobycie analogii między nieznanymi w Norwegii dziełami polskiego symbolizmu i secesji a rzeźbą Vigelanda, spopularyzowaną wśród polskich artystów przez Stanisława Przybyszewskiego.

Nie bez przyczyny wystawa odbędzie się w Krakowie – stolicy symbolizmu i dekadentyzmu. Wielką rolę w upowszechnieniu twórczości Gustava Vigelanda spełnił Stanisław Przybyszewski, który zamieścił w 7 numerze krakowskiego „Życia” (1899) dwie reprodukcje fragmentów reliefu „Piekło”, jedna z nich to postać szatana: nagiego, muskularnego młodzieńca. Wywołało to obrazę moralności publicznej w pruderyjnym, mieszczańskim środowisku Krakowa. Przybyszewski, zafascynowany sztuką Vigelanda, poświęcił artyście rozdział swej książki „Na drogach duszy” – stąd tytuł wystawy.

Gustav Vigeland wypracował specyficzną odmianę symbolizmu, opartą na naturalistycznym studium ludzkiej postaci. Ludzkie ciało, zarówno u Vigelanda jak i u czołowych polskich rzeźbiarzy jest przede wszystkim wehikułem silnych emocji, erotycznych pasji i egzystencjalnego niepokoju. Fascynacja cielesnością  jest u Vigelanda pretekstem do pogłębionej refleksji duchowej, co zbliża go do polskich rzeźbiarzy tworzących pod wpływem Auguste’a Rodina – zwłaszcza Konstantego Laszczki.

Elementy fantastyki przybliżają do dokonań Vigelanda zarówno zainspirowane ludowymi polskimi legendami rzeźby Laszczki, jak i dzieła Bolesława Biegasa – wizjonera obdarzonego nieskrępowaną wyobraźnią, traktującego ludzką figurę jako punkt wyjścia dla kompozycji o skomplikowanym programie ideowym.

W twórczości Gustawa Vigelanda odnajdujemy przedstawienia postaci owiane poetycką aurą, podobnie jak w przypadku najwybitniejszego twórcy pomników doby Młodej Polski: Wacława Szymanowskiego.

Dzieła Xawerego Dunikowskiego z wczesnej, symbolistycznej fazy jego działalności artystycznej stanowią ciekawą odpowiedź na rzeźby Vigelanda: ich zestawienie potraktujemy jako starcie dwóch niezwykle silnych indywidualności.

Ważnym akcentem scalającym rzeźby z naszego Muzeum i twórczość Vigelanda będzie rzeźba „Pocałunek” (1897, gips) podarowana Muzeum przez Feliksa Jasieńskiego w roku 1920. Jest to jedyna rzeźba Gustawa Vigelanda w zbiorach polskich.

Charakterystyczne dla nurtu secesji operowanie falistą, miękką linią, płynność modelunku oraz upodobanie do form organicznych – podkreślają poczucie więzi z naturą, jakie widoczne jest zarówno w pełnych biologicznej energii rzeźbach Vigelanda, jak i dziełach polskich rzeźbiarzy. Prócz wspólnych źródeł filozoficznych i literackich łączy je również wielka dekoracyjność, która powoduje niesłabnące zainteresowanie miłośników sztuki rzeźbą przełomu XIX i XX wieku.

Gustav Vigeland (1869-1943) – najsłynniejszy rzeźbiarz norweski, jest przede wszystkim znany jako twórca parku rzeźb, chętnie odwiedzanego przez mieszkańców Oslo i turystów. To monumentalne założenie krajobrazowe powstawało przez kilkadziesiąt lat: Vigeland umieścił tam kilkaset figur wykutych w granicie lub odlanych z brązu. Rzeźby w symboliczny sposób odnoszą się do etapów życia ludzkiego i dowodzą obsesyjnego wręcz zainteresowania artysty ludzkim ciałem. W centrum parku znajduje się tzw. Monolit – wykuty z jednego bloku granitu kolumna skomponowana ze splecionych postaci ludzkich. Muzeum Gustava Vigelanda (Vigeland-museet) znajduje się w domu, w którym artysta żył i tworzył, podarowanym mu przez miasto Oslo w zamian za stworzenie parku. Vigeland był twórcą wszechstronnym – zaprojektował też ozdobne kraty i oświetlenie w parku, a także przedmioty użytkowe, które do dziś można oglądać w jego mieszkaniu będącym częścią muzeum. Zajmował się również drzeworytnictwem.
Jego wczesna twórczość jest słabiej znana w Norwegii. W latach 90 XIX wieku Vigeland przebywał w Berlinie, gdzie wszedł w międzynarodowe towarzystwo artystyczno – literackie. Przyjaźnił się z Munchem i Przybyszewskim.  Wystawa obejmie rzeźby Vigelanda z właśnie tego, symbolistycznego okresu.  Zestawienie ich z dziełami polskich rzeźbiarzy z pewnością dowiedzie, iż formalne i tematyczne wątki jego twórczości wywołały rezonans w sztuce polskiej.

Do wystawy zostanie wydany ilustrowany katalog z tekstem w trzech językach: po polsku, norwesku i angielsku.

Wystawie towarzyszyć będzie międzynarodowa konferencja naukowa. Do udziału w niej zapraszamy historyków sztuki i literatury zajmujących się badaniem epoki przełomu wieków XIX i XX. Szczegółowe informacje na temat konferencji już wkrótce zostaną podane na naszej stronie internetowej.

                                                                                                      Agata Małodobry

Kuratorki wystawy:
Agata Małodobry - Dział Nowoczesnego Polskiego Malarstwa i Rzeźby, Muzeum Narodowe w Krakowie
Trine Otte Bak Nielsen - Vigeland-museet, Oslo, Norwegia

Koordynator projektu:
Lidia Kozieł-Siudut - Muzeum Narodowe w Krakowie



Wsparcie udzielone przez Islandię, Lichtenstein oraz Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego. / Supported by a grant from Iceland, Lichtenstein and Norway trough the EEA Mechanism and teh Norwegian Financial Mechanism.


                                            

Sponsor wystawy w Polsce / Sponsor of the exhibition in Poland:

Partnerzy medialni / Media partners: TVP Kraków, Radio Kraków, Gazeta Wyborcza, Atr&Business, Sztuka.pl, Magiczny Kraków, Cracow-life.com, Krakow POST, Kurs na Kurs, Artinfo.pl