LEKCJE MUZEALNE I WARSZTATY TWÓRCZE
Zajęcia dzielimy tematycznie pod względem wieku odbiorców.
Istnieje możliwość dostosowania zajęć do wieku uczestników.
Wszystkie zajęcia są interaktywne, towarzyszą im działania plastyczne lub pobudzające twórcze myślenie.
Przedszkolaki i uczniowie szkół podstawowych
(formuła dostosowana do wieku odbiorców)
Nowe tematy:
1. Przy polskim stole. Historia kuchni, świąteczne obyczaje
Dzieci obcują z wysokiej klasy zabytkami, poznając dawne naczynia, ich funkcje, materiały, z których były wykonane. Mówimy o dawnych potrawach, posiłkach przeznaczonych dla dzieci, obyczajach panujących przy stole, sposobie jego nakrywania. Skąd wzięło się powiedzenie „być na szarym końcu?” Dzieci układają jadłospis i sporządzają biesiadny stół.
2. Jak powstają ubrania? Historia mody
Dzieci poznają historię mody. Mają szansę obejrzeć zabytkowe ubrania oraz akcesoria mody. Dowiadują się o dawnych obyczajach i życiu codziennym. Mają możliwość zobaczyć różne rodzaje dawnych tkanin, zapoznać się ze sposobami ich wykonania i zdobienia. Dlaczego noszono siwe peruki? Dlaczego mężczyźni chodzili w pończochach? Dlaczego dawno temu kobiety wyskubywały sobie włosy z grzywki? Dlaczego gorset był niezdrowy? Na te i inne pytania odpowiemy podczas zajęć.
3. Gdzie się chowa muzyka? Historia muzyki
W trakcie warsztatu dzieci poznają krótką historię muzyki. Zobaczą się na jakich instrumentach grano kiedyś, jakie i instrumenty wykorzystują się teraz. Będziemy słuchać fragmentów dawnych jak i współczesnych utworów. Na koniec spróbujemy skomponować własny utwór.
4. Jak powstają przedmioty. Dom od środka
Będziemy rozmawiać o życiu na zamku, dworze, pałacu i w kamienicy. O funkcji poszczególnych pomieszczeń w domu i sprzętach domowych. Uczestnicy zajęć poznają różne rodzaje drewna, szkła, metalu. Poznają ich przeznaczenie jako tworzywa mebli ,instrumentów, zastawy stołowej, lustra czy witrażu. Starszym dzieciom objaśniane są techniki zdobienia drewna oraz szkła.
5. W kręgu świąt żydowskich. Poznajemy inne kultury
Dzieci poznają odmienność kultury żydowskiej na podstawie święta Purim, upamiętniającego ocalenie starożytnej społeczności żydowskiej w Persji przed zagładą przez perskiego arystokratę Hamana. Purim jest świętem bardzo radosnym. Towarzyszy mu zwyczaj przebierania się, nakładania masek i organizowania korowodów przebierańców. Sam Haman jest postacią wyśmiewaną w przedstawieniach, a nawet w świątecznych wypiekach – bardzo popularne są pieczone z tej okazji trójkątne ciasteczka, zwane uszami Hamana. Dzieci mają okazję spróbowania wypieków, lub wykonania masek.
Pozostałe tematy:
1. Historia mierzenia czasu. Zegary przez wieki
Wspólnie rozmawiamy o tym czym jest czas, co znamionuje jego upływ, czym go mierzymy. Dzieci oglądają stare zegary, począwszy od średniowiecznej klepsydry, kończąc na ozdobnych zegarach sprzed stu lat.
2. Co się robi z gliny?
Uczestnicy zajęć zapoznają się z ceramiką. Przyglądają się wyrobom, które powstały na przestrzeni siedmiuset lat. Poznają ich przeznaczenie jako naczyń, kafli pieca, rzeźb. Kto wymyślił porcelanę? Dlaczego tak długo sposób jej wykonania chroniony był tajemnicą?
3. Słońcem malowane. Witraże
Jak powstaje witraż? Uczestnicy zajęć poznają technikę wykonania i historię witraży. Pokazujemy ołowiane spoiwa i kolorowe szkiełka, które każdy może dotknąć. Dzieci oglądają zabytkowe witraże z okresu średniowiecza. Czy witraż to malarstwo? Gdzie możemy obejrzeć witraże?
*Istnieje także możliwość prowadzenia tych samych zajęć w Galerii Sztuki Polskiej XX wieku, na podstawie dzieł Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego.
4. Na dworze króla Stasia
Dzieci poznają dwór ostatniego króla Polski. Rozmawiamy o obiadach
czwartkowych i o tym, co król lubił jadać. Jaką potrawę podawano, gdy był już
znudzony towarzystwem? Kogo zapraszał do stołu? Jak wyglądało jego życie
codzienne? Czy interesował się sztuką?
5. Kawa czy herbata?
Dzieci poznają historię picia herbaty, kawy, a także czekolady. Czy wiedzą, że dawniej czekolada uważana była za napój grzeszników i jej picia zabraniano? W czym parzono herbatę? Jak wyglądały dzbanki na czekoladę? Przedstawiamy sposoby dekoracji naczyń sięgające do egzotycznych materiałów i motywów zdobienia.
Gimnazjaliści i uczniowie szkół ponadgimnazjalnych (a także chętni dorośli)
Oferujemy tematykę dostosowaną do programu nauczania realizowanego w szkołach. W zależności od etapu nauczania, zajęcia mogą służyć jako przygotowanie bądź poszerzenie szkolnego materiału. Działania interaktywne i warsztatowe utrwalają zdobytą wiedzę.
1. Tradycja biblijna w sztuce
Uczestnicy czytają wybrane fragmenty ze Starego i Nowego Testamentu. Odszukują do nich odniesień na przedmiotach pochodzących z różnych epok. Opisują sposób przedstawienia scen i ich znaczenie.
2. Antyk w sztuce
Odnajdujemy motywy ikonograficzne zaczerpnięte ze sztuki starożytnej: bohaterów i wydarzenia opisane w greckiej i rzymskiej mitologii, ornamenty antyczne, porządki architektoniczne. Przyglądając się przedmiotom w galerii śledzimy drogę stosowania motywów antycznych w sztuce.
3. Kobiety na polskim dworze
Na podstawie życia św. Jadwigi królowej oraz królowej Bony, uczestnicy zajęć poznają życie codzienne na polskim dworze w okresie średniowiecza i renesansu, a także pozycję kobiet-władczyń. Czy faktycznie była to tzw. „słaba płeć”? Co przystało królowej, a na co nie mogła sobie pozwolić? Czy mogła cieszyć się życiem osobistym? Dlaczego niektóre z nich były znienawidzone, a inne – kochane przez poddanych? Czy słusznie je osądzono?
4. Przez dziurkę od klucza. Jacy byli polscy władcy?
Przewodnikami tej opowieści są wybrani władcy polscy, prowadzący nas od czasów średniowiecza po klasycyzm. Poznajemy przedmioty, którymi się otaczali, zajęcia, którym lubili się oddawać, życie codzienne w dawnych wiekach. Łagodny Zygmunt Stary, niespełniony i nieszczęśliwy Zygmunt August, kontrowersyjny Henryk Walezy, „nieokrzesany” Stefan Batory, „alchemik” Zygmunt III Waza, jego nieudolny syn Jan Kazimierz, rozpasani Sasi, „ten, co zaprzedał Polskę” – Stanisław August Poniatowski. Kim byli?
5. Kultura szlachecka. Sarmatyzm
Uczestnicy poznają zjawisko sarmatyzmu. Przywołując Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska, Opis obyczajów… Jędrzeja Kitowicza, oraz Mickiewiczowskiego Pana Tadeusza, kreślimy mentalny portret staropolskiego Sarmaty. Wymieniamy charakterystyczne przejawy kultury sarmackiej, m.in. strój kontuszowy, portret trumienny, portret sarmacki. Czy pojęcie sarmatyzmu posiada tylko pejoratywne znaczenie? Czy zostało w nas coś z Sarmatów?
6. Barok – sztuka, historia, literatura
Uczestnicy zajęć obcują bezpośrednio z przedmiotami pochodzącymi z epoki baroku. Poznają jego estetykę, sztukę, wątki filozoficzne i literackie. Kapiące złotem i przepychem kościoły, oraz pełne grozy Memento Mori. Taniec śmierci, płonące na stosach czarownice. Fascynujący obraz epoki, także z odniesieniem do Polski.
7. Klasycyzm – „Na dworze Stanisławowskim”
Odwołując się do przedstawionych eksponatów, fragmentów literackich i historycznych, uczestnicy zajęć charakteryzują epokę klasycyzmu, poznając nurty oświeceniowe i kulturę materialną. Czy nawiązywanie do antyku przejawiało się także w modzie? Tworzymy obraz Polski tuż przed utratą niepodległości. Postać Stanisława Augusta – słabego króla, świetnego mecenasa sztuki – skłania uczestników zajęć do dyskusji.
8. Świat Pana Tadeusza
Przytaczając fragmenty z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, rozpoznajemy prezentowane eksponaty, tworzące materialny i obyczajowy świat naszego bohatera. Figurki z miśnieńskiej porcelany, strój kontuszowy i wyposażenie XIX-wiecznego dworku wprowadzają uczestników w świat tradycji sarmackich i nurt sentymentalizmu opisywane w eposie. Obraz epoki uzupełniają pamiątki po Adamie Mickiewiczu i odwołania do Zemsty Aleksandra Fredry.
9. Mickiewicz, Słowacki, Chopin. Romantyzm w Polsce
Uczestnicy zajęć mają okazję poznać kulturę materialną tych ważnych dla naszej historii postaci. Jak się ubierali? Jak ubierały się ich siostry, matki? Jak wyglądały wnętrza mieszkalne? Obraz Polski podczas zrywów niepodległościowych w XIX wieku, klęska powstań, biżuteria żałobna, pamiątki po Adamie Mickiewiczu.
10. O modzie. Historia ubioru
Na podstawie autentycznych tkanin średniowiecznych, renesansowych, strojów z epoki baroku, klasycyzmu i XIX wieku oraz ich przedstawień w witrażach i przedmiotach codziennego użytku, poznajemy przemiany mody od średniowiecza po wiek XIX. Oglądane stroje identyfikujemy z mogącymi je nosić odpowiednimi postaciami literackimi, filmowymi.
11. Poznajemy inne kultury. Sztuka i obyczaje żydowskie
Uczestnicy zajęć poznają zabytki kultury żydowskiej. Dlaczego wygląda inaczej? Czym się różnią od znanych nam europejskich przedstawień? Dlaczego zakazywano przedstawienia wizerunku ludzi? Uczestnicy zajęć poznają najważniejsze święta żydowskie, a co za tym idzie – obyczajowość narodu współtworzącego polski krajobraz kulturowy przed wojną. Pracujemy w kontakcie z oryginalnymi dziełami.
12. Historia nauczycielką życia. Cykl trzy galerie, trzy warsztaty krytyczne
Cykl składa się z trzech tematów, realizowanych w trakcie trzech spotkań, które powiązane są ze sobą według wątków przewodnich. Jest to alternatywna propozycja dla klas, które chcę w trochę inny sposób spędzić tzw. godzinę wychowawczą. Celem cyklu jest wykształcenie krytycznych narzędzi odbioru u młodych ludzi. w trakcie spotkań uczniowie projektują stroje, oceniają i opisują eksponaty, wykonują zdjęcia, oglądają fragmenty filmów, uczestniczą w dyskusjach, prezentują swoje pomysły i opinie, ubierają się zbroje rycerskie oraz stroje szlacheckie, próbują swoich sił w krótkiej inscenizacji. W skład cyklu wchodzi warsztat poświęcony modzie, rycerzom, żołnierzom i bohaterom oraz wielokulturowości