Stanisław Wyspiański (1869-1907) to jeden z najwybitniejszych artystów polskich tworzących w Krakowie. Był spadkobiercą wielkich polskich romantyków. Wszechstronnie utalentowany poeta i dramaturg. Zajmował się odnawianiem i projektowaniem wnętrz kościelnych w Krakowie, zasłynął jako twórca polichromii i witraży w kościele Mariackim, Św. Krzyża, Franciszkanów, Dominikanów, katedry na Wawelu, a także wnętrz świeckich: mieszkanie rodziny Żeleńskich, Dom Towarzystwa Lekarskiego.
Ten wybitny portrecista i pejzażysta, przedstawiciel polskiego symbolizmu i ekspresjonizmu, uznany został prekursorem narodowej szkoły scenografii i typografii oraz rzemiosła artystycznego.
Muzeum Narodowe w Krakowie szczyci się największą w Polsce kolekcją prac Stanisława Wyspiańskiego, jednego z najwybitniejszych artystów polskiego modernizmu. Jego bogatą twórczość, z wyjątkiem mieszczących się w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie monumentalnych dzieł, prezentowało poświęcone mu muzeum monograficzne, otwarte przed dwudziestoma laty przy ul. Kanoniczej.
Aktualną siedzibą Muzeum Stanisława Wyspiańskiego jest zabytkowa kamienica przy ul. Szczepańskiej 11, podarowana Muzeum Narodowemu w Krakowie przez Włodzimierę i Adama Szołayskich w 1904 roku.
Przestrzeń ekspozycyjną Kamienicy Szołayskich stanowi ciąg sal o układzie amfiladowym, na dwóch piętrach połączonych drewnianą klatką schodową. Ściany niektórych pomieszczeń obu kondygnacji zdobi odkryta i zrekonstruowana polichromia z różnych epok.
Konieczność przeniesienia Muzeum Stanisława Wyspiańskiego do Kamienicy Szołayskich, tradycyjnie związanej z kolekcją Feliksa „Mangghi” Jasieńskiego, zdecydowała o podziale przestrzeni ekspozycyjnej na dwie części.
Przeważającą większość pomieszczeń wypełnia kolekcja prac Stanisława Wyspiańskiego. Natomiast trzy sale II piętra – wystawa poświęcona wielkiemu kolekcjonerowi i mecenasowi sztuki, któremu Muzeum Narodowe w Krakowie zawdzięcza m.in. wiele znakomitych dzieł Wyspiańskiego. Kraków czasów Wyspiańskiego ukazuje umieszczona na klatce schodowej galeria fotografii Ignacego Kriegera.
Nowa ekspozycja Muzeum Stanisława Wyspiańskiego prezentuje w ujęciu chronologicznym najważniejsze tematy w twórczości artysty.
W ośmiu salach I piętra pomieszczono eksponaty związane z edukacją artysty, jego podróżami artystycznymi oraz współpracą z Janem Matejką i Józefem Mehofferem, a także oryginalne projekty wnętrz oraz sztukę użytkową powstałą na zamówienie Zofii i Tadeusza Żeleńskich oraz Domu Towarzystwa Lekarskiego, którego najpiękniejszą ozdobą i najcenniejszym dziełem był witraż Apollo.
W tej części ekspozycji pokazano również autoportrety Wyspiańskiego i portrety jego przyjaciół oraz prace związane z teatrem: kostiumy, elementy scenografii, projekty, obrazy i rysunki, autorskie druki dramatów, karykatury, portrety i afisze.
Ostatnie pomieszczenie w amfiladzie pierwszej kondygnacji – przeznaczone na wystawy czasowe – zajmuje pierwsza z nich, pod roboczym tytułem „Działalność Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa dla Muzeum Narodowego w Krakowie”.
Wyeksponowany w holu pomiędzy piętrami fragment projektu witraża przeznaczonego do bazyliki Franciszkanów Bóg Ojciec – Stań się zapowiada obecną na II piętrze prezentację dokonań Wyspiańskiego w dziedzinie dekoracji krakowskich świątyń – franciszkanów i dominikanów.
Kolejna z dziewięciu sal tej kondygnacji, zwana „Szafirową pracownią” poświęcona jest życiu prywatnemu artysty i tematowi macierzyństwa. Znajdujemy tu portrety żony i dzieci – najbardziej znany i popularny motyw, często podejmowany przez malarza – a także osobiste pamiątki i fotografie rodziny.
Odrębną całość stanowią dzieła związane z „Wawelem Wyspiańskiego”, a wśród nich dotąd nie pokazywany fragment dokumentacji fryzu z Sali Poselskiej na Wawelu. Na podkreślenie zasługuje fakt, że w nowej ekspozycji znajduje się około 30 nie prezentowanych dotąd prac artysty; obok dzieł znanych, także nieznane, po konserwacji, jak również prace czasowo udostępnione przez prywatnych kolekcjonerów.
Muzeum zostało otwarte dzięki pomocy Ministerstwa Kultury oraz Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.
Mecenas Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Kamienicy Szołayskich:

Sponsorzy: Bank BPH, Opinion, Chimera.