Ekspozycja prezentowana w Klasztorku zachowała klimat wnętrz puławskiego Domu Gotyckiego. Zebrano tu pamiątki rodzinne Czartoryskich, a przede wszystkim portrety największych przedstawicieli rodu oraz militaria polskie, europejskie i bliskowschodnie, związane często z wielkimi osobistościami historycznymi.
Znalazły tu miejsce pamiątki po sławnych ludziach, odgrywające znaczącą rolę w początkowym okresie funkcjonowania kolekcji stworzonej przez Izabelę Czartoryską w Puławach, gdzie umieszczone zostały w tzw. Domu Gotyckim i Świątyni Sybilli.
Do najbardziej interesujących obiektów Zbrojowni należą tarcze: włoskie – tzw. “Tarcza Cezara” z przedstawieniem walki Menelaosa z Hektorem (XVI wiek), skórzana tarcza z postacią rycerza w otoku z panoplii (Włochy, XVI wiek) – oraz paradna flamandzka, ozdobiona sceną z rzymskiej legendy o Gajuszu Mucjuszu Scewoli (ok. 1560).
Do najstarszych należą: piętnastowieczna pawęż z katedry w Konstancji, w Puławach uważana za tarczę z pierwszej krucjaty, cep bojowy “gwiazda zaranna”, ceremonialne miecze zakonów rycerskich, a także części uzbrojenia obronnego i proporzec okrętu hiszpańskiego (1580).
Bardzo cenne są fragmenty zbroi księcia Albrechta, pochodzącej z Włoch.
W zespole broni palnej znalazły się strzelby – m.in. z zamkiem kołowym, z herbem króla Stanisława Leszczyńskiego (Polska, ok. 1580), niderlandzka lontowa (ok. 1600), a także garłacz, wykonany we Wrocławiu przez Scholza (ok. 1770), strzelby tureckie (XVIII/XIX wiek), strzelba wykonana przez Andrzeja Żukiewskiego (Podhorce, 1740); są także pistolety osiemnastowieczne – francuski, kaukaski algierski oraz dziewiętnastowieczny bałkański.
W Zbrojowni prezentowana jest również broń myśliwska – zarówno kusza (XVIII wiek), jak i strzelby: arkabuz z zamkiem kołowym, z herbami: polskim, litewskim i Wieniawą (Wiedeń, Michał Jüll, 1660 i Polska, początek XVIII wieku), a także wykonana przez Joachima Manchera (Schwabisch-Gmünd, 1684).
Wśród eksponowanych siodeł polskich znajduje się paradne siodło z rzędem należące do księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego jako komendanta gwardii szlacheckiej (ok. 1783 roku); z Turcji pochodzą siodła z rzędami (XVIII wiek) i złote czapraki (XVII wiek).
Wybitnych polityków europejskich przypominają: monstrancja, krucyfiks i różaniec będące według tradycji własnością kardynała Mazarina; wykonana z rogu jelenia prochownica króla Henryka VIII; lira korbowa, której właścicielką mogła być Maria Leszczyńska; nóż składany ofiarowany Napoleonowi przez cech nożowników paryskich (początek XIX wieku) i gęsie pióro, którym Napoleon podpisał pokój w Amiens.
Do pamiątek po słynnych postaciach należy też naczynie z relikwiami Abelarda i Heloizy potwierdzone świadectwem autentyczności, puszka z prochami Cyda i Chimeny wydobytymi z grobowca w Burgos przez żołnierzy Napoleona, krzesło Szekspira, krzesło i nuty Jana Jakuba Rousseau, gęsie pióro Woltera.
Szczególnie ważne są urny z relikwiami po królach: Bolesławie Chrobrym, Władysławie Hermanie i Janie III Sobieskim, hetmanach Stanisławie Żółkiewskim, Stefanie Czarnieckim i Karolu Chodkiewiczu, a także przedmioty należące niegdyś do znakomitych Polaków – watowany jedwabny żupan Stefana Żółkiewskiego, wełniana burka Stefana Czarnieckiego, kurtka generała Jana Henryka Dąbrowskiego, kapelusz generała Jana Skrzyneckiego, szable generała Karola Kniaziewicza, szabla i kamizelka naczelnika Tadeusza Kościuszki oraz odznaczenia i pałasz po księciu Józefie Poniatowskim.
| Logotyp